دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین همایش دوسالانه پژوهش های نوپدید در حسابداری،مالی و مدیریت

اکوسیستم شایستگی دیجیتال در گمرک جمهوری اسلامی ایران: رویکردی نوپدید در مدیریت دولتی نوین

نویسندگان :

شوانه عبدالهی¹ ماهرخ لطف اللهی حقی² رسول رنجبریان³ کامران سرهنگی⁴

1- گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامي، ارومیه، ايران 2- گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامي، ارومیه، ايران 3- گروه مدیریت، واحد شاهین دژ، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهین دژ، ایران 4- گروه مدیریت، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامي، ارومیه، ايران

کلمات کلیدی :

شایستگی دیجیتال،کوسیستم نوآوری،گمرک جمهوری اسلامی ایران،مدیریت دولتی نوین،تحول دیجیتال

چکیده :

در پارادایم نوین مدیریت دولتی، گذار به «گمرک هوشمند» نیازمند بازتعریف سرمایه‌های انسانی در قالب زیست‌بوم‌های پویاست. هدف اصلی این پژوهش، تبیین ابعاد و مؤلفه‌های «اکوسیستم شایستگی دیجیتال» در گمرک جمهوری اسلامی ایران با رویکردی نوپدید در مدیریت دولتی است. پژوهش حاضر از نوع کیفی–مفهومی و با رویکرد تحلیل اسنادی انجام،داده‌های پژوهش از اسناد بالادستی، گزارش‌های سازمان جهانی گمرک (WCO)، چارچوب (DigComp) و مطالعات علمی معتبر (2020–2025) استخراج و با روش تحلیل مضمون، به واکاوی این پدیده می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شایستگی دیجیتال در گمرک، فراتر از مهارت‌های فنیِ صلب بوده و ماهیتی اکوسیستمی دارد که از چهار بُعد هم‌افزا تشکیل شده است: 1) بُعد فردی (ذهنیت دیجیتال و سواد داده‌ای)، 2) بُعد سازمانی (رهبری کوانتومی و فرهنگ نوآوری)، 3) بُعد تکنولوژیک (پلتفرم‌های هوش مصنوعی و بلاک‌چین) و 4) بُعد حاکمیتی (خط‌مشی‌گذاری چابک و اسناد بالادست نوآوری اصلی پژوهش ارائه یک مدل مفهومی چهار بعدی از اکوسیستم شایستگی دیجیتال در بستر گمرک است که می تواند به عنوان چهارچوبی راهبردی برای تحول دیجیتال سازمانهای حاکمیتی مورد استفاده قرار گیرد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که خلأ اصلی در مسیر تحول دیجیتال گمرک ایران، عدم توازن میان توسعه سخت‌افزاری و اکوسیستم شایستگی است. در پایان، مقاله پیشنهاد می‌دهد که گمرک باید با عبور از مدل‌های آموزشی سنتی و استقرار «آکادمی‌های دیجیتال»، زمینه‌ساز پیوند میان مهارت‌های نوپدید و مدیریت دولتی نوین گردد. تحقق این مهم، منجر به ارتقای شفافیت، کاهش فساد اداری و تسهیل تجارت در زنجیره تأمین جهانی خواهد شد..