دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / اولین کنفرانس ملی معماری فردا - شهر آینده: چالش ها و راه کنش های عصر هوشمند سازی

حقوق شهروندی از منظر اخلاق

نویسندگان :

عباس صداقتی¹ مهسا اسلامی²

1- دانشگاه آزاداسلامی،ارومیه 2- دانشگاه آزاداسلامی،ارومیه

کلمات کلیدی :

حقوق‌شهروندی،اخلاق،اخلاق وظیفه‌گرا،اخلاق فایده‌گرا،اخلاق‌ فضیلت‌مدار

چکیده :

حقوق شهروندی بنیادی‌ترین مفاهیمی است که از زمان پیدایش اجتماع و حکومت در زبان و فرهنگ انسانی ظاهر شده و بحث از آن بین متفکران و فیلسوفان رایج بوده است. در ایران بعد از زمان مشروطه به این حقوق اهتمام ویژه‌ای شده است. پرسش اصلی هم این است: حقوق شهروندی با اخلاق چه رابطه‌ی دارند. این مقاله هم حقوق شهروندی را از منظر اخلاق بررسی می‌کند. مبانی اخلاقی حقوق شهروندی در واقع در سه مکتب فضیلت انگار، وظیفه انگار و فایده انگار مورد بررسی قرار گرفته است. در اخلاق هنجاری رویکردهای گوناگونی وجود دارد که در هر یک از آنها منظر اخلاقی به شکل خاصی صورت بندی می‌شود. از میان این رویکردها ابتدا پنج رویکرد متفاوت را به اجمال شرح میدهیم و سپس می کوشیم به این پرسش پاسخ دهیم که «از منظر هر یک از این رویکردها حقوق شهروندی چه منزلت و وضعیتی پیدا می کند؟». مقاله سه بخش دارد. پس از طرح مباحث مقدماتی در بخش یک، در بخش دوم سرشت قانون در فلسفه‌ی حقوق را به اجمال بررسی می کنیم. بخش سوم به بررسی حقوق شهروندی از منظر اخلاق فضیلت مدار اختصاص دارد. در بخش بعدی حقوق شهروندی از منظر اخلاق وظیفه گرا مورد بررسی قرار خواهد گرفت. بخش سه‌برسه حقوق شهروندی را از منظر اخلاق فایدهگرا شرح میدهد. و سرانجام، بخش چهارم به بررسی حقوق شهروندی از منظر اخلاق عدلیه (معتزله و امامیه) و اخلاق اشعری می‌پردازد