دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین همایش دوسالانه پژوهش های نوپدید در حسابداری،مالی و مدیریت

طراحی چارچوب یکپارچه کشف تقلب مالی مبتنی بر هوش مصنوعی با تأکید بر یادگیری عمیق و تبیین‌پذیری مدل‌ها

نویسندگان :

رقیه قلی نژادسیدی¹ کمیل رحیمی پاشاکلائی²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل 2- دانشگاه آزاد اسلامی بین الملل ارس واحد تبریز

کلمات کلیدی :

هوش مصنوعی،کشف تقلب مالی،یادگیری ماشین،تبیین‌پذیری مدل‌ها

چکیده :

افزایش پیچیدگی و پویایی الگوهای تقلب مالی در نظام بانکی، کارایی روش‌های سنتی مبتنی بر قواعد ثابت را به‌شدت کاهش داده است و این مسئله ضرورت استفاده از رویکردهای مبتنی بر هوش مصنوعی را برجسته می‌سازد. هدف این پژوهش طراحی یک چارچوب یکپارچه کشف تقلب مالی مبتنی بر یادگیری عمیق با تأکید بر تبیین‌پذیری مدل‌ها به‌منظور افزایش اعتماد مدیریتی و انطباق نظارتی در نظام بانکی است. این پژوهش از رویکرد تحقیق و توسعه بهره می‌گیرد و چارچوب پیشنهادی را در قالب پنج مرحله شامل تعریف مسئله، انتخاب و پیکربندی مدل‌های یادگیری عمیق، پیاده‌سازی روش‌های تبیین‌پذیری، ارزیابی مقایسه‌ای و نهایی‌سازی چارچوب ارائه می‌کند. نتایج مرور ادبیات و تحلیل مفهومی نشان می‌دهد که ادغام یادگیری عمیق و روش‌های XAI ضمن بهبود دقت کشف تقلب، امکان تفسیر خروجی مدل‌ها برای مدیران و نهادهای ناظر را فراهم می‌سازد. این پژوهش با ارائه یک چارچوب ساخت‌یافته، زمینه‌ساز توسعه سیستم‌های هوشمند کشف تقلب با قابلیت پیاده‌سازی عملی در بانک‌ها است.