دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / اولین کنفرانس ملی معماری فردا - شهر آینده: چالش ها و راه کنش های عصر هوشمند سازی

بررسی شاخص های تاب آوری شهر هوشمند و نقش آن در توسعه پایدار شهری

نویسندگان :

علی علایی¹ زهرا فتاحیان² فاطمه ویسی³

1- دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه 2- موسسه جهاد دانشگاهی کرمانشاه 3- موسسه جهاد دانشگاهی کرمانشاه

کلمات کلیدی :

تاب آوری،پایداری شهری،اقلیم،معماری،شهر هوشمند

چکیده :

بیان مسئله: در سال های اخیر رشد بی‌رویه جمعیت و خسارت‌های فراوان ناشی از مخاطره‌های طبیعی و انسانی به کالبد و محیط شهرها موجب شده است تا تاب‌آوری به اهداف مهم شهرها تبدیل شود. هسته های شهری با تراکم بالای جمعیت و بیشترین میزان سرمایه های انسانی اقتصادی زیر ساختی و غیره بیش از هر نقطه دیگری از یک کشور در معرض تهدیدات قرار دارند امروزه بیشتر شهرها و جوامع سکونتگاهی در مکانهایی بنا شده اند که در معرض وقوع انواع سوانح طبیعی و انسان ساخت هستند. ایران همانند سایر کشورها سطح بالایی از شهرنشینی را تجربه کرده است که کالبد فیزیکی نواحی شهری را کاملاً دگرگون ساخته است به طوری که در حال حاضر سهم جمعیت شهری بیش از ۷۰ درصد است. بنابراین در پژوهش حاضر، ارزیابی تاب‌آوری شهر ها با تأکید بر بُعد کالبدی، عرض راه، دسترسی به فضاهای سبز و باز، دسترسی به فضاهای چند منظوره، فاصله از بافت فرسوده و غیره مورد سنجش قرار می‌گیرد. این تحقیق نشان می دهد که شهرهای مختلف دارای ابعاد تاب آوری مختلفی با درجه های هستند که حاکی از خصوصیات منحصر به فرد هر شهر هوشمند است. هدف: هدف اصلی پژوهش نیز ارزیابی تاب آوری شهری در مقابل مخاطرات و ارائه راهکارهای کاهش آسیب پذیری و ارتقاء تاب آوری شهر با توجه به توسعه پایدار شهری می باشد. روش شناسی تحقیق: روش شناسی این تحقیق مبتنی بر رویکردهای توصیفی- تحلیلی است. ابتدا با استفاده از مطالعات اسنادی و دیدگاههای متخصصان در این زمینه معیارهای مؤثر بر تاب آوری کالبدی شهرها مورد بررسی قرار گرفت و رابطه بین هوشمندی و تاب آوری یک شهر نیز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: با گذشت چهارنسل تحول نظری و تجربی شهر هوشمند، انتظار بر این بود که با اتکا بر تکنولوژی هایی نظیر اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، رایانش ابری و نظایرآن، این نظریه راهکار مواجهه با مسأله و حل پیچیدگی های برنامه ریزی تاب آوری باشد. لکن پژوهش های بیشمار اخیر، مبین خلاف آن است. ریشه مسأله نه درکاربست تکنولوژی بلکه درتلفیق نظری شهر هوشمند و تابآوری شهری است. بنابراین پيشنهاد این پژوهش برای مطالعات آتی به پژوهشگران این است که مطالعات تکميلی و اختصاصی در شش عامل فرآیند، منابع، تکنولوژی، نهاد، فعاليت و انسان در زمينه مد نظر را پيش از ورود به بحث شهر هوشمند تاب آور به انجام رسانند و ای بسا که باید فرآیند دستيابی به شهر تاب آور هوشمند را در کشورهای در حال توسعه نه از صفر که از کمتر از آن آغاز کرد.