دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین کنفرانس ملی فناوری های نوین در انرژی و مواد

دیپلماسی انرژی ایران در حوزه منطقه ای: (2003-2023)

نویسندگان :

دکتر رضا شهنازی زاده¹ دکتر گارینه کشیشیان (نویسنده مسئول)²

1- کیش 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

کلمات کلیدی :

اوپک،ژئوپلیتیک انرژی،نفت،گاز،غرب آسیا،دیپلماسی انرژی

چکیده :

تحولات قرن اخیر در غرب آسیا (با تمرکز بر خلیج فارس)، اگر در بستر اقتصاد سیاسی منطقه‌ای مورد مطالعه و قرار گیرد، ضرورتاً هرگونه پژوهش را به سمت موضوع انرژی که عنصر کانونی اقتصاد سیاسی منطقه است، رهنمون خواهد کرد. انرژی برای کشورهای این منطقه، بسیار حائز اهمیت است در نتیجه، این واقعیت اوضاع غرب آسیا و خلیج فارس است که بازیگران آن، فرهنگ اقتصاد سیاسی خاص خود را بر منطق انرژی و دیگر مولفه‌های آن بنا کنند. یکی از این مولفه‌های کلیدی دیپلماسی انرژی است، که شاید بتوان آن را از مهم‌ترین و در عین‌حال پیچیده‌ترین حوزه‌های دیپلماتیک در روابط بازیگران منطقه‌ای، خصوصاً دو غول انرژی منطقه، یعنی ایران و عربستان و دیگر بازیگران مهم چون کشورهای حاشیه‌ی جنوبی خلیج فارس به حساب آورد. از همین منظر، مقاله‌ی حاضر در تلاش است تا به مطالعه پیرامون این سوال بپردازد که «تحولات دیپلماسی انرژی جمهوری اسلامی ایران در بستر اقتصاد سیاسی منطقه‌ای از 2003 تا 2023، از چه الگویی از رفتار سیاست خارجی پیروی نموده است؟» نتایج و یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که الگوهای کلیدی روابط ایران با غرب آسیا از دو مولفه‌های کلیدی تعامل ناچیز و تقابل شدید و حداکثری در حوزه‌ی دیپلماسی انرژی و در بستر اقتصاد سیاسی منطقه‌ای در طول سال‌های 2003 تا 2023 پیروی نموده است، ولی در سال اخیر یعنی سال 2023 مجدداً به سمت تعامل، بخصوص با کشور عربستان گام برداشته است.