دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین همایش دوسالانه پژوهش های نوپدید در حسابداری،مالی و مدیریت

کاربرد هوش مصنوعی در تشخیص تقلب مالی با تمرکز بر شرکت‌های متوسط

نویسندگان :

مهدیه یاوری¹ روژان ابراهیمیان²

1- دانشگاه ازاد اسلامی ارومیه 2- دانشگاه ازاد اسلامی ارومیه

کلمات کلیدی :

تشخیص تقلب،صورت‌های مالی،هوش مصنوعی،شرکت‌های متوسط،یادگیری ماشین،حسابرسی هوشمند

چکیده :

تشخیص تقلب در صورت‌های مالی یکی از چالش‌های اساسی نظام‌های مالی و حسابداری، به‌ویژه در شرکت‌های متوسط، به شمار می‌آید؛ زیرا این شرکت‌ها غالباً از نظام‌های کنترلی پیشرفته و منابع تخصصی گسترده برخوردار نیستند. هدف تحقیق حاضر، مرور نظام‌مند پژوهش‌ها و مطالعات علمی انجام‌شده در زمینه کاربرد هوش مصنوعی در تشخیص تقلب مالی با تمرکز بر شرکت‌های متوسط است. روش پژوهش از نوع مروری– تحلیلی بوده و با بررسی مقالات علمی منتشرشده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی و داخلی طی دو دهه اخیر انجام شده است. در این مطالعه، مهم‌ترین رویکردهای مبتنی بر هوش مصنوعی شامل یادگیری ماشین، شبکه‌های عصبی مصنوعی، درخت تصمیم، ماشین بردار پشتیبان، الگوریتم‌های تکاملی و روش‌های یادگیری عمیق مورد تحلیل و مقایسه قرار گرفته‌اند. یافته‌های حاصل از مرور پژوهش‌ها نشان می‌دهد که مدل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، در مقایسه با روش‌های سنتی حسابرسی و تحلیل‌های آماری کلاسیک، از دقت، سرعت و توان پیش‌بینی بالاتری در شناسایی الگوهای پنهان تقلب برخوردارند. همچنین نتایج حاکی از آن است که استفاده ترکیبی از داده‌های مالی و غیرمالی، به‌ویژه در شرکت‌های متوسط، می‌تواند کارایی مدل‌های هوشمند را به‌طور معناداری افزایش دهد. با این حال، چالش‌هایی نظیر محدودیت داده‌های باکیفیت، پیچیدگی پیاده‌سازی الگوریتم‌ها و فقدان نیروی انسانی متخصص همچنان پابرجاست. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که به‌کارگیری هوش مصنوعی می‌تواند به‌عنوان ابزاری کارآمد و مقرون‌به‌صرفه در ارتقای نظام‌های تشخیص تقلب مالی در شرکت‌های متوسط مورد استفاده قرار گیرد و زمینه‌ساز بهبود شفافیت مالی و تصمیم‌گیری‌های مدیریتی شود.