دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین همایش دوسالانه پژوهش های نوپدید در حسابداری،مالی و مدیریت

رسانه نوین و اکوسیستم محتوایی در ایران: تحلیل فرصت‌ها، تهدیدها و تاب‌آوری بنگاه‌های رسانه‌ای

نویسندگان :

عبدالرحیم رحیمی¹ موسی شهبازی²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

کلمات کلیدی :

رسانه نوین،اکوسیستم محتوایی،بنگاه‌های رسانه‌ای،پلتفرمی‌شدن رسانه‌ها،تاب‌آوری رسانه‌ای

چکیده :

تحولات شتابان فناوری‌های دیجیتال و گسترش پلتفرم‌های رسانه‌ای، منطق سنتی فعالیت رسانه‌ها را به‌طور بنیادین دگرگون کرده و آن‌ها را از نهادهایی خطی و یک سویه به کنشگرانی فعال در یک اکوسیستم محتوایی پیچیده پلتفرم‌محور و داده‌محور تبدیل کرده است. در این اکوسیستم، تولید، توزیع و مصرف محتوا فرآیندهایی مستقل و قابل کنترل توسط یک بازیگر واحد نیستند، بلکه برآیند تعامل میان بنگاه‌های رسانه‌ای، پلتفرم‌های دیجیتال، کاربران، الگوریتم‌های توزیع محتوا و نهادهای تنظیم‌گر به شمار می‌آیند. در چنین شرایطی، بقای بنگاه‌های رسانه‌ای بیش از هر زمان دیگری به توان آن‌ها در انطباق با منطق پلتفرمی و مدیریت روابط اکوسیستمی وابسته شده است. هدف این پژوهش، تبیین تحلیلی اکوسیستم محتوایی رسانه نوین و بررسی فرصت‌ها و تهدیدهای پیش‌روی بنگاه‌های رسانه‌ای ایرانی با تأکید بر مفهوم «تاب‌آوری اکوسیستمی» است. پژوهش از نظر روش‌شناسی، یک مطالعه نظری تحلیلی کیفی است که مبتنی بر مرور هدفمند ادبیات علمی، گزارش‌های سیاستی و مطالعات معتبر داخلی و بین‌المللی در بازه زمانی 2020 تا 2025 انجام شده است. تحلیل مفهومی تفسیری مضامین غالب منابع منتخب، به استخراج چارچوبی تحلیلی برای تبیین عوامل مؤثر بر تاب‌آوری بنگاه‌های رسانه‌ای ایرانی منجر شده است. نوآوری این پژوهش در بازتعریف تحلیلی «تاب‌آوری رسانه‌ای» به‌عنوان مفهومی اکوسیستمی و زمینه‌مند و ارائه یک چارچوب تحلیلی بومی مبتنی بر تعامل هم‌زمان مؤلفه‌های فناورانه، اقتصادی و نهادی در بستر اکوسیستم رسانه‌ای ایران است. تحلیل مفهومی منابع منتخب نشان می‌دهد که وابستگی شدید به پلتفرم‌های خارجی، منطق اقتصاد توجه، رشد اقتصاد خلاق، نااطمینانی تنظیم‌گری و ناپایداری زیرساخت ارتباطی، از مهم‌ترین تهدیدهای ساختاری پیش‌روی رسانه‌های ایرانی محسوب می‌شود. در مقابل، تنوع کانال‌های توزیع محتوا، تنوع مدل‌های درآمدی، استقلال داده‌ای، چابکی تولید محتوا و انطباق نهادی به‌عنوان مؤلفه‌های کلیدی تقویت‌کننده تاب‌آوری رسانه‌ای شناسایی شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد بقای بنگاه‌های رسانه‌ای ایرانی در عصر رسانه نوین مستلزم گذار از واکنش‌های مقطعی به مدیریت راهبردی اکوسیستم محتوایی و اتخاذ رویکردی کل‌نگر و بلندمدت برای تقویت تاب‌آوری اکوسیستمی است.