دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / نخستین همایش هوش مصنوعی و پژوهش های نوظهور: همگرایی انسان و سیستم های هوشمند

آینده‌پژوهی روان‌شناسی در دوران سلطه هوش مصنوعی

نویسندگان :

کتایون حدادی¹ زهرا حسن نژاد شاه سوندی²

1- استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

کلمات کلیدی :

هوش مصنوعی،روان شناسی بالینی،روان‌درمانی دیجیتال،اخلاق در هوش مصنوعی

چکیده :

این پژوهش با هدف بررسی تأثیرات ورود هوش مصنوعی به قلمرو روان‌شناسی تهیه و به این پرسش اساسی می‌پردازد که آیا هوش مصنوعی می‌تواند جایگزین روان‌شناسان انسانی در فرآیندهای درمانی و مداخلات بالینی شود، یا آن‌که نقش آن صرفاً به‌عنوان یک ابزار کمکی برای ارتقاء اثربخشی و کارایی درمان‌ها باقی خواهد ماند؟ همچنین، به چالش‌ها و ملاحظات اخلاقی ونگرانی‌های مرتبط با کاهش تعامل انسانی در فرآیندهای درمانی می‌پردازد.روش پژوهش به‌صورت مرور نقلی است. داده‌ها از طریق جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های علمی معتبرگردآوری شده‌اند. بازه زمانی پژوهش های جستجو شامل سال‌های (مطابق با ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ میلادی) بود.پس از غربال‌گری اولیه، از میان منابع بازیابی‌شده، ۲۳ مقاله که با هدف پژوهش هم‌راستا و معیارهای ورود را داشتند، انتخاب و با روش تحلیل مضمون کیفی بررسی شدند.یافته‌ها نشان دادند که اگرچه هوش مصنوعی توانسته با ارائه ابزارهایی چون چت‌بات‌های درمان‌گر، اپلیکیشن‌های سلامت روان و سامانه‌های تشخیصی هوشمند، موجب افزایش سرعت، دقت و دسترسی در خدمات روان‌شناسی شود، اما همچنان جایگزینی کامل ارتباط درمانی انسانی امکان‌پذیر نیست. هوش مصنوعی بیشتر به‌عنوان مکملی برای روان‌شناسان عمل می‌کند و نقش آن در تحلیل داده‌ها، پایش پیشرفت درمان و طراحی مداخلات شخصی‌سازی‌شده بسیار مؤثر ارزیابی شده است.