دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین همایش دوسالانه پژوهش های نوپدید در حسابداری،مالی و مدیریت

مروری نظام‌مند بر نقش هوش مصنوعی در بهینه‌سازی فرآیند حسابداری صدور بیمه‌نامه: فرصت‌ها، چالش‌ها و آینده‌پژوهی

نویسندگان :

عطیه زینلو¹ عقیل فرهنگیان²

1- دانشکده فنی و حرفه‌ای دکتر شریعتی 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

کلمات کلیدی :

هوش مصنوعی،حسابداری صدور بیمه‌ نامه،اتوماسیون فرایند،کنترل داخلی،تشخیص تقلب،آینده‌ پژوهی

چکیده :

حسابداری صدور بیمه‌نامه به‌عنوان نقطه شروع چرخه مالی، بر پایه پردازش حجم زیادی از داده‌های ناهمگون، کارهای تکراری و الزامات نظارتی است که ریسک‌هایی مانند خطای انسانی، تضادهای سیستمی و تقلب را به همراه دارد. این پژوهش با هدف شناسایی سازوکارهای اثرگذاری هوش مصنوعی در این فرآیند، از روش مرور نظام‌مند1 شامل جست‌وجوی هدفمند در پایگاه‌های علمی و اسناد رگولاتوری، غربالگری چندمرحله‌ای و ارزیابی کیفی مطالعات، و رویکرد سنتز تماتیک2 استفاده کرده است. نتایج نشان می‌دهد کاربردهای هوش مصنوعی در چهار خوشه اصلی طبقه‌بندی می‌شوند: خودکارسازی عملیات و ثبت‌های مالی؛ ارتقای کنترل‌های داخلی و تطبیق‌ها از طریق کشف الگوهای غیرعادی؛ پشتیبانی از تصمیم‌گیری‌های مالی و برآوردهای ریسک؛ و کاهش تقلب و انحرافات مالی با شناسایی زودهنگام موارد مشکوک. چارچوب مفهومی پیشنهادی مبین آن است که «سطح به‌کارگیری هوش مصنوعی» مستقیماً کیفیت و کارایی خروجی‌های حسابداری را ارتقا می‌دهد؛ در حالی که «کیفیت و حکمرانی داده» نقش میانجی در تقویت یا تضعیف این اثر دارد و «بلوغ دیجیتال سازمان، آمادگی سرمایه انسانی و الزامات ناظر» نقش تعدیل‌گر را ایفا می‌کنند. تحقق مزایای این فناوری مستلزم یکپارچگی سامانه‌ها، مدیریت تغییر و طراحی سازوکارهای پاسخ‌گویی، توضیح‌پذیری و ممیزی‌پذیری است. آینده‌پژوهی در این حوزه باید بر حرکت به سمت حسابداری نزدیک به بلادرنگ و نظارت هوشمند، همراه با هم‌راستاسازی استانداردهای داده و الزامات سیاستی و نظارتی تمرکز کند.