دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / اولین کنفرانس ملی معماری فردا - شهر آینده: چالش ها و راه کنش های عصر هوشمند سازی

شبکه های اکولوژیکی در مناظر شهری: چارچوبی برای حفاظت از تنوع زیستی

نویسندگان :

فاطمه اسحقی¹ محمدرضا مثنوی² عرفان خداپرست³

1- دانشگاه تهران 2- دانشگاه تهران 3- دانشگاه تهران

کلمات کلیدی :

شبکه ی سبز،اکوسیستم،محیط زیست،سبزراه،اتصال

چکیده :

انسان ها در بسیاری از مناظر در سراسر جهان، خصوصا مناظر شهری، نتایج پیچیده و نامطلوب زیست محیطی، همچون: گسستگی منظر و نابودی زیستگاه های طبیعی، را برجای گذاشته اند. شهرها سیستم هایی منسجم با عناصر به هم پیوسته اند. اما، برنامه ریزی و طراحی های صورت گرفته، اغلب پاسخگوی مسائل این سیستم نیست و، آن را به سمت آنتروپی و مشکلات زیادی هدایت نموده است. برای حفظ تنوع زیستی و ارتقای خدمات اکوسیستم، در برنامه ریزی و بهبود وضعیت مناظر تکه تکه شده، شناسایی، حفاظت و توسعه ی شبکه های اکولوژیک، به طور ویژه ای، در شهرها توصیه شده است. براین اساس، اتخاذ رویکرد شبکه های اکولوژیک در راستای بهبود این مسائل و بهینه سازی کارکردهای زیست محیطی فضاهای سبز شهری می تواند مورد توجه قرار گیرد. شبکه های اکولوژیک سیستم هایی، شامل: زیرسیستم های مختلف، کریدورها، لکه ها و ماتریس و، روابط میان آن ها، هستند که، می توانند بستری برای احیا و استقرار طبیعت در شهرها باشند. محتوای نظریات مرتبط با شبکه های اکولوژیک، شامل: اصول و مراحل مختلفی از هدف گذاری، سیاست گذاری، برنامه ریزی و طراحی و، برنامه های اجرایی است که، می تواند در حفاظت از طبیعت و مواهب آن، در سیستم برنامه ریزی یک منطقه یا کشور مورد استفاده قرار گیرد. این رویکرد که به طور گسترده ای، مورد توجه و پذیرش قرار گرفته، در این پژوهش با تاکید بر ارتقای تنوع زیستی مطرح شده است. هدف این مطالعه، متمرکز بر مرور نظریه شبکه های اکولوژیک و نگرش های مرتبط و، تاثیر آن در حل چالش های امروزی محیط-زیست به ویژه، مساله ی تنوع زیستی است. براین اساس با مطالعات کتابخانه ای و مرور پژوهش های مرتبط، مفهوم شبکه های اکولوژیکی، عناصر و خصوصیات آن و، ارتباط تنوع زیستی با تداوم و ایجاد چنین شبکه هایی، بررسی می گردد. در پایان نیز، چارچوبی کلی در راستای طراحی شبکه های اکولوژیک و پیشنهاداتی مبتنی بر آن ارائه می شود. نتایج نشان داد که، برنامه های مبتنی بر اصول شکل گیری شبکه های اکولوژیک می تواند، موجب تحقق حفاظت از تنوع زیستی گردد و، اقدامات موثری را، در راستای حفظ و افزایش تنوع گونه ها و گسترش طبیعت در ساختار و شبکه ی شهری، امکان پذیر سازد.