دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین همایش دوسالانه پژوهش های نوپدید در حسابداری،مالی و مدیریت

بازسازی هوشمند وصول مطالبات بانکی: تحلیل نقش فینتک‌ها در کاهش ریسک اعتباری و تاب‌آوری مالی با رویکرد اکوسیستم نوآوری

نویسندگان :

محسن گرمسیری¹

1- بانک صادرات استان خوزستان

کلمات کلیدی :

وصول مطالبات بانکی،فین‌تک،ریسک اعتباری،تاب‌آوری مالی،اکوسیستم نوآوری،تحول دیجیتال

چکیده :

در سال‌های اخیر، حجم قابل‌توجه مطالبات معوق بانکی به‌عنوان یکی از چالش‌های ساختاری نظام مالی ایران، تاب‌آوری مؤسسات اعتباری را تضعیف کرده است. این پژوهش با هدف تبیین چگونگی بازسازی هوشمند فرآیند وصول مطالبات از طریق همکاری بانک‌ها با فین‌تک‌ها و با اتکا بر رویکرد «اکوسیستم نوآوری» انجام شده است. روش تحقیق از نوع کیفیِ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل داده‌های ثانویه است که شامل گزارش‌های رسمی بانک مرکزی (1400–1402)، اسناد تحول دیجیتال بانک‌های پیشرو و مستندات همکاری‌های عملیاتی فین‌تک‌های فعال در حوزه تحلیل ریسک و ردیابی دارایی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد فین‌تک‌ها با بهره‌گیری از ابزارهایی همچون تحلیل داده‌های غیرمالی (رفتار مصرفی، ردپاهای تجاری و ارتباطی)، الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای پیش‌بینی تمایل به پرداخت و پلتفرم‌های یکپارچه ردیابی دارایی، قادرند کارایی فرآیند وصول را افزایش و به‌صورت پیش‌گیرانه ریسک اعتباری را کاهش دهند. تحقق این تحول مستلزم طراحی همکاری‌ها در قالب یک اکوسیستم چندذی‌نفعی متشکل از بانک، فین‌تک، نهادهای ثبتی و شبکه‌های تجاری است. چنین رویکردی منجر به بازتعریف منطق وصول از یک فرآیند انفعالی و قهری به یک فرآیند هوشمند، داده‌محور و پیش‌دستانه برای احیای جریان نقدینگی می‌شود. این پژوهش با تمرکز بر نقش محافظه‌کارانه و ریسک‌کاهش‌دهنده فین‌تک‌ها، ضمن پر کردن بخشی از شکاف ادبیات مدیریت ریسک مالی، چارچوبی کاربردی برای بانک‌ها و سیاست‌گذاران در طراحی اکوسیستم‌های نوآورانه وصول مطالبات ارائه می‌دهد.