دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / سومین کنفرانس ملی فناوری های نوین در انرژی

نقش عوامل روان‌شناختی در توسعه پایدار مبتنی بر سیاست‌گذاری انرژی در ایران

نویسندگان :

گارینه کشیشیان سیرکی¹ امیر عامری کردیانی² محمود فیضی پور نامقی³

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب 3- موسسه آموزش عالی علوم‌شناختی

کلمات کلیدی :

عوامل روان‌شناختی،سیاست‌گذاری انرژی،توسعه پایدار،انرژی

چکیده :

مقدمه: مسیر توسعه، شبکه‌ای درهم‌بافته از شاخص‌هاست که هر رشته آن در استحکام کل ساختار اهمیت دارد. برای تحقق توسعه یکپارچه، هماهنگی بین سیاست‌گذاری‌ها در حوزه های مختلف و توجه به ابعاد گوناگون توسعه ضروری است. یکی از مهم‌ترین ارکان سیاست‌گذاری، سیاست گذاری انرژی است که فرایندی پیچیده و چندبعدی است و هدف آن ایجاد تعادل بین عرضه و تقاضای انرژی و دستیابی به توسعه پایدار است. سیاست‌گذاری انرژی روندی است که طی آن یک نهاد معمولاً دولتی تصمیم می‌گیرد چگونه به مسائل مربوط به توسعه انرژی رسیدگی کند سیاست‌گذاری انرژی در ایران بر اساس اسناد بالادستی و قوانین مختلف شکل‌گرفته است. به‌عنوان‌مثال بهینه‌سازی عرضه و مصرف انرژی و کاهش شدت انرژی، ایجاد تنوع در منابع انرژی کشور، افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر، توسعه تبادلات انرژی با کشورهای منطقه و تقویت نقش ژئوپلیتیک ایران در حوزه انرژی از مهم‌ترین جنبه‌های آن است. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع تحقیق کاربردی است و از لحاظ روش تحقیق به روش (توصیفی - تحلیلی) انجام شده است. همچنین این پژوهش با استفاده از روش گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای صورت‌گرفته است. یافته‌ها: ساختارهای شناختی در سیاست‌گذاری انرژی نقش مهمی در شکل‌دهی به تصمیمات و رویکردهای مرتبط با انرژی دارند. توجه به عوامل روان‌شناختی در سیاست‌گذاری انرژی در جهت مصرف بهینه می‌تواند به طراحی سیاست‌های مؤثرتر و کم‌هزینه‌تر برای کاهش مصرف انرژی و بهبود رفتارهای زیست‌محیطی منجر شود. بهره‌گیری از مکانیسم‌های بازخورد برای عرضه اطلاعات عملیاتی به مصرف‌کنندگان، سبب ارتقای سطح شناخت آنها نسبت به میزان مصرف انرژی را به همراه دارد و می تواند در جهت فرهنگ درست استفاده از منابع انرژی مورد بهره قرار گیرد. بر اساس رویکرد بینش‌های رفتاری، برخی ابزارهای روان‌شناختی در سیاست‌گذاری انرژی مؤثر بوده و می‌توانند در کنار روش‌های سنتی مانند قانون‌گذاری، تنظیم‌گری و آموزش عمومی، به طراحی سیاست‌های مؤثرتر و کارآمدتر در حوزه انرژی کمک کنند. نتیجه‌گیری: باتوجه‌به رویکردهای موجود در اقتصاد رفتاری و روان‌شناسی اجتماعی، می‌توان نتیجه گرفت که عوامل روان‌شناختی نقش مهمی در سیاست‌گذاری انرژی و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان ایفا می‌کنند. در نتیجه، سیاست‌گذاران انرژی باید از یافته‌های اقتصاد رفتاری، روان‌شناسی اجتماعی و شناخت اجتماعی در طراحی سیاست‌ها و برنامه‌های کاهش مصرف انرژی استفاده کنند. این رویکرد می‌تواند منجر به راهکارهای کم‌هزینه و مؤثرتر برای تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و بهبود استفاده بهینه از انرژی شود.