دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین همایش دوسالانه پژوهش های نوپدید در حسابداری،مالی و مدیریت

حکمرانی دیجیتال و عدالت توزیعی در تعاونی‌های پلتفرمی: مدل مفهومی برای آینده‌ای عادلانه‌تر

نویسندگان :

محمدجواد آقاجری¹ آزاده گل کار²

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

کلمات کلیدی :

تعاونی پلتفرمی،حکمرانی دیجیتال،توان فنی پلتفرم،شفافیت الگوریتمی،عدالت توزیعی،اکوسیستم نوآوری

چکیده :

تحول دیجیتال در دنیای امروز، با گسترش پلتفرم‌های دیجیتال، منطق سنتی خلق و توزیع ارزش را از مدل‌های خطی به اکوسیستم‌های شبکه‌ای مبتنی بر داده و الگوریتم‌ها تغییر داده است. این تغییرات، در کنار فرصت‌های جدید اقتصادی، می‌توانند چالش‌هایی همچون تمرکز قدرت، ابهام در قواعد تخصیص و نابرابری در توزیع ارزش به همراه داشته باشند. در این میان، تعاونی‌های پلتفرمی به‌عنوان مدل‌های نوآورانه نهادی، تلاش می‌کنند تا مزایای پلتفرم‌ها مانند مقیاس‌پذیری و اثرات شبکه‌ای را با اصول تعاون همچون مالکیت جمعی، مشارکت دموکراتیک، شفافیت و انصاف ترکیب کنند. گزارش‌های سیاستی اخیر تأکید دارند که این مدل‌ها می‌توانند به توسعه محلی و بهبود کیفیت اشتغال کمک کنند، با این حال چالش‌هایی همچون رشد، تأمین مالی و حکمرانی داده و الگوریتم همچنان پابرجاست (OECD, 2023).این پژوهش مروری-تحلیلی، با بررسی 25 مقاله و گزارش سیاستی منتشر شده در بازه زمانی 2023 تا 2025، به تحلیل ابعاد مختلف تعاونی‌های پلتفرمی در زمینه حکمرانی دیجیتال، توان فنی و عدالت توزیعی پرداخته است. این مقاله ابتدا بنیان‌های نظری مرتبط را به‌طور جامع معرفی می‌کند، سپس مدلی مفهومی-کاربردی برای راهبری تعاونی‌های پلتفرمی ارائه می‌دهد که شامل حکمرانی دیجیتال، توان فنی ممیزی‌پذیر، شفافیت و ممیزی الگوریتمی، عدالت توزیعی و پیامدهای اجتماعی– اقتصادی است. در نهایت، مسیر اعتبارسنجی این مدل از طریق روش‌های دلفی خبرگان و آزمون تجربی (مطالعه موردی چندگانه) تشریح می‌شود. نوآوری این مقاله در تبدیل مفاهیم پیچیده به شاخص‌های قابل اندازه‌گیری و گزارش‌پذیر است که می‌تواند برای مدیران تعاونی‌ها و تنظیم‌گران اکوسیستم نوآوری بسیار مفید واقع شود.