دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

صفحه اصلی / دومین همایش دوسالانه پژوهش های نوپدید در حسابداری،مالی و مدیریت

حکمرانی هوشمند: نقش هوش مصنوعی و داده‌های بزرگ در تصمیم‌گیری‌های راهبردی عمومی و مدیریت بحران

نویسندگان :

مرتضی دالوند¹ سمیه قجری²

1- دانشگاه ازاد اسلامی واحد تهران جنوب 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

کلمات کلیدی :

حکمرانی هوشمند،هوش مصنوعی،تصمیم‌گیری راهبردی،مدیریت بحران

چکیده :

دنیای امروز شاهد تحول دیجیتال بی‌سابقه ای است که ماهیت سنتی حکمرانی و اداره امور عمومی را با چالش‌های پیچیده‌ای مواجه ساخته است. ظهور بحران‌های گسترده و غیرخطی و افزایش انتظارات شهروندان برای دریافت خدمات سریع و شفاف، لزوم گذار از حکمرانی دیجیتال به «حکمرانی هوشمند» را بیش از پیش نمایان کرده است. حکمرانی هوشمند رویکردی یکپارچه، داده‌بنیاد و آینده‌نگر است که با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته‌ای مانند هوش مصنوعی و داده‌های کلان، در پی ارتقای کارایی، شفافیت، مشارکت‌پذیری و تاب‌آوری نظام‌های حکمرانی است. این پژوهش با هدف طراحی و آزمون یک چارچوب مفهومی برای حکمرانی هوشمند در بخش دولتی، با تمرکز بر نقش هوش مصنوعی در بهبود تصمیم‌گیری راهبردی و مدیریت بحران انجام شده است. روش تحقیق از نوع توصیفی-پیمایشی و جامعه آماری شامل 280 نفر از مدیران و کارشناسان سازمان‌های دولتی تهران بوده که به روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه محقق‌ساخته و تحلیل با مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) گردآوری و بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد میانگین کل وضعیت مؤلفه‌های حکمرانی هوشمند 2.16 از 5 ) در سطح ضعیف) است. تحلیل مسیر نشان داد قوی‌ترین تأثیر بر کارایی مدیریت بحران از ظرفیت فنی هوش مصنوعی (0.52β=) و بر کیفیت تصمیم‌گیری از فرهنگ سازمانی (β=0.38) نشأت می‌گیرد. همچنین، چالش‌های اخلاقی تأثیر منفی معناداری بر مدیریت بحران داشته است (β=0.22 ) این پژوهش نتیجه می‌گیرد که تحقق حکمرانی هوشمند نیازمند تحولی اکوسیستمی و همزمان در سه بعد فنی، انسانی-فرهنگی و حقوقی-اخلاقی است و غفلت از هر یک، موفقیت کل سیستم را با مخاطره مواجه می‌سازد.